Даноци и надоместоци при купување и продавање имот во Северна Македонија

## Разбирање на трошоците за имот во Северна МакедонијаПри купувањето или продавањето имот во Северна Македонија, освен куповната цена, постојат и низа дополнителни трошоци поврзани со даноци, такси и надоместоци. Разбирањето на овие финансиски обврски е од суштинско значење за сите страни вклучени во трансакцијата. Овој водич има за цел да обезбеди јасен преглед на главните трошоци и да ги разјасни обврските на купувачите и продавачите.## Данок на промет на недвижностиДанокот на промет на недвижности е еден од најзначајните трошоци при купување имот. Овој данок се плаќа при секој пренос на сопственост на недвижен имот, освен во случаите кога е предвидено ослободување од данок. Во Северна Македонија, овој данок е општински данок, а неговата стапка типично се движи од 2% до 4% од пазарната вредност на имотот, при што 3% е често применлива стапка во многу општини. Пазарната вредност се утврдува од страна на надлежната општинска администрација. Традиционално, овој данок го плаќа купувачот, но ова може да биде предмет на договор меѓу страните во одредени ситуации. Важно е да се напомене дека данокот се пресметува врз основа на проценетата вредност на имотот, која може да биде повисока или пониска од договорената продажна цена.## Нотарски и правни надоместоциНотарската заверка на договорот за купопродажба на недвижен имот е задолжителна во Северна Македонија. Нотарите играат клучна улога во осигурувањето на законитоста и безбедноста на трансакцијата. Нотарските надоместоци се регулирани со закон и се структурирани врз основа на вредноста на имотот, според тарифник. Овие такси се скалести, што значи дека за имоти со повисока вредност, процентот на надоместокот може да се намалува, но апсолутната сума се зголемува. Покрај нотарските такси, може да има и дополнителни трошоци за заверка на други документи, како и судски такси за упис на правото на сопственост во Агенцијата за катастар на недвижности. Овие такси обично ги плаќа купувачот, но секогаш е препорачливо да се договори поделбата на трошоците со продавачот.## Агенциска провизијаДоколку трансакцијата се одвива преку агенција за недвижности, ќе има и агенциска провизија. Оваа провизија претставува надоместок за услугите на агенцијата, како што се пронаоѓање купувач или продавач, организирање прегледи, помош при преговори и подготовка на документација. Агенциската провизија во Северна Македонија најчесто се движи од 1% до 3% од продажната цена на имотот, плус ДДВ. Нормативно е оваа провизија да ја плаќаат и купувачот и продавачот, односно секоја страна плаќа свој дел од провизијата. Сепак, условите за плаќање на провизијата може да варираат и се предмет на договор помеѓу клиентот и агенцијата. Важно е да се разјаснат условите за провизијата на почетокот на соработката со агенцијата.## Годишен данок на имотОсвен еднократните трошоци при купопродажба, сопствениците на имот во Северна Македонија имаат обврска да плаќаат и годишен данок на имот. Ова е локален данок кој се плаќа на општината на чија територија се наоѓа имотот. Стапката на годишниот данок на имот е релативно ниска и се движи од 0.05% до 0.2% од проценетата пазарна вредност на имотот, утврдена од општината. Овој данок се плаќа еднаш годишно и е обврска на сопственикот на имотот. За разлика од другите даноци и надоместоци поврзани со трансакцијата, годишниот данок на имот е повторлив трошок кој треба да се земе предвид при долгорочно планирање.## Кој што плаќа: ПрегледНакратко, распределбата на трошоците обично изгледа вака:Купувачот најчесто ги плаќа: Данокот на промет на недвижности, поголемиот дел од нотарските такси, таксите за упис во Катастар и својот дел од агенциската провизија.Продавачот најчесто ги плаќа: Својот дел од агенциската провизија, трошоците за прибавување на потребната документација за продажба (на пр. имотен лист, геодетски елаборат доколку е потребно) и потенцијален данок на капитална добивка доколку продава имот стекнат во одреден период и остварува добивка.Секогаш е препорачливо да се консултирате со правен или финансиски експерт, како и со вашата агенција за недвижности, за да ги добиете најточните и најновите информации специфични за вашата трансакција. Ова ќе обезбеди непречен и транспарентен процес на купопродажба.